Titoría 3º ESO. Convivencia.
Click!! Programa Intelix. Emocional para a convivencia escolar
"Habilidades para afrontar a agresividade 2"
Páx.: (14-23)
Titoría 2º ESO. Convivencia.
Titoría 1º ESO. Educación emocional.
SESIÓN 8. Click !! ¿Cómo puedo defender mis derechos?
Páx. 53-56
Acceso á Universidade maiores de 25 e 45 anos (2016)
A Comisión Interuniversitaria de Galicia (CIUG) convoca probas de acceso á universidade para maiores de 25 anos e probas de acceso para maiores de 45 anos.
Calendario de inscripción: Do 18 de xaneiro ao 12 de febreiro de 2016.
Proba maiores de 25 anos:
Persoas que cumpran ou cumpriran os 25 anos de idade ano natural no que se celebre a proba, que non posúan ningunha titulación académica (Bacharelato ou equivalente, Técnico Superior de Formación Profesional, etc.) e que non estean nalgunha das seguintes situacións:
- Ter superada a PAU tendo superado o Bachallerato ou o COU
- Estar en posesión dun título universitario de carácter oficial.
- Ter superado o COU con anterioridade ao curso 74/75.
- Ter superado o curso Preuniversitario e as Probas de Madurez.
- Estar en posesión de título de bacharelato conforme a plans de estudo anteriores a 1953.
- Ter superado calquera outros estudos que, por homologación ou equivalencia, outorguen acceso á Universidade (militares, eclesiásticos, etc.).
Requisitos proba maiores 45 anos:
Persoas maiores de 45 anos de idade que non posúan ningunha titulación académica que as habilite para accederen á universidade por outras vías.
Enlaces para acceder a toda a información na web da CIUG:
Proba maiores 25 anos
Proba maiores 45 anos
Problemas na escrita?
Aprendizaxe cooperativa e pensamento crítico (3)
Continuamos neste post (a 3ª de catro entradas) con outras seis estratexias prácticas concretas para o traballo nas nosas clases en grupo cooperativo de cara a lograr un pensamento crítico no noso alumnado.
15) Pedir ao alumnado que redacte exercicios escritos.
Antes de "meterlles o rollo" ou pedirlles que lean sobre un tema, podemos pedirlles que, en cinco minutos, escriban unhas notas preliminares, persoais, sobre o tema que imos tratar. Poden usalas tamén como base para unha discusión en clase en grupos pequenos. Isto ten varios propósitos como son que logra que cada estudante pense activamente sobre o tema e activa os coñecementos e as experiencias previas do alumnado.
16) Mandar facer tarefas escritas que requiran pensamento independente.
Con regularidade debemos pedir que fagan na nosa clase tarefas escritas. Non temos que corrixir todos os escritos que nos entreguen. Podemos escoller ao chou unha mostra pequena dos traballos ou pedirlle ao alumnado que seleccine un par de traballos que lles gusten para revisalos e calificalos. Isto aforra moito tempo ao profesorado e a crítica dos pares ofrece aos estudantes a posibilidade de recibir retroalimentación importante sen sobrecargar ao profe. Tamén, desenvolve apreciación polos criterios necesarios para unha boa redacción, habilidade para recoñecer erros e a necesidade de mellorar os escritos.
A escritura obriga ás persoas a plasmar os seus pensamentos en palabras, unir as palabras para formar pensamentos completos e organizalos en parágrafos que flúan de maneira lóxica. Todo isto obriga a que reflexionemos mellor, o que conduce a un incremento e mellora na nosa forma de pensar. Ademais, pon de manifesto o noso pensamento.
17) Pedir ao alumnado que avalíe os traballos dos demais.
Asignemos aos estudantes, ou a grupos destes, a tarefa de avaliar os traballos dos seus compañeiros. As notas das avaliacións feitas polos pares débense entregar. Esta avaliación é útil para todas as partes, tanto para quen avalía como para quen é avaliado. Os estudantes tenden a traballar máis cando saben que os seus compañeiros de clase van ver o seu traballo. Teñen maior motivación para dar o mellor de si mesmos cando teñen "un público real". Tamén, tenden a tomar os comentarios e suxestións máis en serio, en lugar de atribuír a crítica á arbitrariedade do profe. Pero quizais a vantaxe máis importante é para os estudantes que realizan a avaliación. Estes gañan moito na apreciación dos criterios que sustentan o que é un bo traballo, ao aplicalos a traballos que non son propios. Cando xustifican ou explican os seus comentarios e suxestións, están obrigados a argumentar eses criterios explícitamente.
18) Utilicemos cadernos de aprendizaxe.
O noso alumnado pebe ter un caderno de dúas columnas, por exemplo. Imos solicitarlles que anoten na primeira das columnas o material que aprenden da lectura e da redacción e, na segunda, os pensamentos que lles xorden como reacción ao que están a aprender. Nesta última, incluiríase ademais, preguntas, hipóteses, a súa propia reorganización do material, as súas propias gráficas e táboas, comentarios sobre os seus procesos de pensamento e os seus progresos. Estes cadernos se poden compartir en grupos, acompañados pola discusión das ideas dos estudantes. As hipóteses e preguntas poden servir de base para futuras asignacións ou para proxectos especiais; os cadernos pódense entregar periodicamente para recibir retroalimentación do profe.
19) Fagamos debates!
Pois iso, fagamos debates sobre asuntos controvertidos, de actualide. Por exemplo, pregunte cantos na clase pensan que a alimentación é importante para todas as persoas. Cando alcen as mans para respostar escollamos dous ou tres estudantes que pensan afirmativamente. Pídalles que se xunten e desenvolten os seus argumentos en grupo. Fagamos o mesmo con aqueles que cren que a alimentación non é importante. Os grupos utilizan parte do tempo da clase para desenvolver as súas estratexias e presentan as súas conclusións ao día seguinte. Despois, podemos preguntar aos estudantes que opinaban que a alimentación non era importante si cambiaron de idea ou non.
20) Fagamos que escriban diálogos.
Pedimos unha tarefa escrita na que expoñan diálogos imaxinarios entre persoas con perspectivas diferentes sobre algún asunto de actualidade como as células nai ou o aborto. Os diálogos tamén poden versar sobre os distintos puntos de vista de partes opostas nunha disputa internacional. Ou podería xerarse un diálogo entre unha persoa liberal e unha conservadora. Dise aos estudantes que as persoas involucradas no diálogo deben ser intelixentes, racionais e sen prexuízos.
Para que os estudantes redacten un diálogo, requírese que pensen dende dúas perspectivas diferentes. Escribilo facilítalles ver o punto de vista dunha persoa con quen non están de acordo e facelo sen prexuízos. Tamén obriga a posibilitar que persoas con perspectivas diferentes se comuniquen entre si, que presenten obxeccións e preguntas e propoñan alternativas. Oalumnado tende a presentar argumentos moito máis fortes para as distintas perspectivas cando escriben os diálogos. Para poder redactar un diálogo efectivo, teñen que sentir empatía por aqueles que argumentan un punto de vista que eles non aceptan.
Grazas pola túa intelixencia
Titoría 1º ESO
SESIÓN 7. Yo puedo cambiar mis pensamientos negativos
Páx. 41-52
Titoría 4º ESO
Titoría 2º ESO
Post-Avaliación 1ª
Progr. Resolución de Conflictos de Convivencia
SESIÓN 7. "Insultos 1" Páx.: (20-25)
Remataron as vacacións!!
Calendario PAU
A Comisión Interuniversitaria de Galicia (CIUG) publicou o calendario xeral para as Probas de Acceso á Universidade (PAU) 2016.
Accede ao documento en PDF co calendario xeral da PAU 2016:
20 Apps para afrontar a PAU
Titoría 3º ESO
Postavaliación 1ª
Sesión 7. Novo!!
Programa Intelix. Emocional para a convivencia escolar
"Habilidades para afrontar a agresividade 1" Páx.: (9-13)
Whatsappeando
Aprendizaxe cooperativa e pensamento crítico (2)
8) Fomentemos o pensamento independente ou diverxente.
Expor ao noso alumnado un problema que requira pensamento diverxente e teña varias posibles solucións. Pedirémoslle que escriban as solucións nun papel. Logo, dividiremos a clase en grupos de tres ou catro e faremos que compartan co grupo o que contestaron. Posteriormente, pediremos a cada grupo que utilice as mellores ideas de cada integrante e escolla unha persona para que comunique a solución conxunta ao resto da clase. Deste xeito todos os estudantes participan en: 1) deducir a solución do problema, 2) comunicar a súa solución aos demais, 3) obter retroalimentación dos demais, 4) chegar a unha solución máis adecuada do problema e 5) en ocasións falar fronte ao resto da clase serve de práctica de oralidade ao falar en público.
9) Escoitemos con atención.
Fagamos que algún alumno resuma nas súas propias palabras o que dixo outro estudante. Isto estimula ao alumnado a escoitar activamente aos demais e axúdalles a darse de conta que poden aprender dos outros. Ademais, serve para diminuír a dependencia do profe. Unha maneira de logralo é pedirlle con frecuencia a algún estudante que repita o que outro compañeiro acabou de dicir. Isto os manterá alerta! Tamén podemos dividir a clase en parellas e facer unha pregunta controvertida.Os membros da parella comparten as súas opinións co seu compañeiro e xustifican as súas posicións. Os dous escoitan con coidado e logo repiten, pero nas súas propias palabras, todo o que lles dixo o compañeiro.
10) Falemos menos para que o noso alumnado pense máis.
Tratemos de non falar máis do 20-25% do tempo da clase (10-15 minutos). Cada 10-15´ minutos detemos oa charla e pedimos á clase, en grupos de dous ou tres, que falen entre eles/as e resuman os datos chaves explorando e discutindo sobre as implicacións do contido exposto. Cando falamos a maior parte do tempo da clase, os que pensamos somos nós e non o noso alumnado. As mentes das persoas se desenfocan durante os discursos longos e por iso non asimilan moito do que se di. Fragmentar as clases/discursos longas/os dá a oportunidade ao alumnado de ser máis activos e tamén, de asimilar e pensar sobre o que escoitaron. Mentalmente é máis fácil dixerir pedazos pequenos que grandes. E, ao discutir sobre o escoitado, o alumnado pode corrixir os malentendidos deles e dos demais antes de asimilar o contido completamente. Pedirlles que informen á clase do discutido nos grupos ou parellas permítenos corrixir calquera malentendido do noso alumnado sobre o contido ou tarefa.
11) Sexamos un modelo.
Pensemos en voz alta lentamente adaptándonos ao nivel do noso alumnado. Deixemos que eles escoiten e vaian descifrando pouco a pouco os problemas ou dificultades da materia. Por iso, é crucial que ilustremos o traballo ao nivel do alumnado e non ao nivel dun experto na materia. Isto inclúe cometer erros intencionadamente e corrixilos, o que ensina ao alumnado que os erros son inevitables (do erro se aprende moito) pero é posible identificalos e corrixilos.
12) Utilicemos o método socrático para facer preguntas.
Que quere dicir o autor cando usa esa palabra? Que precisión trata de facer? Que evidencia hai para apoiar esa afirmación? É confiable a evidencia? Como chegou a esa conclusión? Pero, como pode explicar isto? Cales serían os efectos non desexados da súa proposta?
13) Fomentemos sempre a colaboración.
Sempre que poidamos dividamos a clase en grupos pequenos (de dous, tres ou catro), asignémolles tarefas específicas e límites de tempo. Logo, que informen que parte da tarefa completaron, que problemas tiveron e como os resolveron. O alumnado pode descubrir moito do contido da materia por si mesmas/os cando traballan en grupos pequenos con tarefas escollidas antes de estudar no libro o tema ou recibir explicacións do profe. O alumnado que a miúdo ten que explicar ou argumentar as súas ideas cos seus pares e escoitar e avaliar as ideas do seu grupo, logra un progreso significativo e mellora moito a calidade da súa forma de pensar e razoar sobre os temas (pensamento crítico).
14) Usemos o ensino en pirámide.
Primeiro que discutan unha pregunta ou problema en parellas para chegar a un consenso. Segundo, que cada parella se xunte con outra até chegar a unha conclusión. Despois que estas dúas parellas formen un grupo de catro e así sucesivamente. Non é tan difícil falar en grupos de catro, oito ou dezaseis. Isto non só ensina a cada estudante a participar, senón que as ideas do alumnado (de todos) forman parte do esforzo grupal como un todo. Cada vez que se agrandan os grupos, cada idea recibe máis escrutinio. O alumnado vaise decatar que as ideas iniciais se van ir modificando paso a paso e mellorando a calidade do aprendido e facendo que sexa máis significativo.
Aprendizaxe cooperativa e pensamento crítico (1)
Con esta entrada inicio unha serie de 4-5 posts adicados a estratexias prácticas concretas para o traballo nas clases en grupo cooperativo de cara a lograr un pensamento crítico no noso alumnado. Da guía “27 maneiras prácticas para mellorar a instrucción: ideas para promover a aprendizaxe activa e cooperativa” os doutores Wesley Hiler e Richard Paul, da Fundación para o Pensamento Crítico, resumo estas 27 ideas prácticas para mellorar, como dicía, o ensino na clase promovendo, simultaneamente, tanto a aprendizaxe activa e cooperativa coma o pensamento crítico. Nesta guía os autores presentan os fundamentos das ideas expostas no libro “Como mellorar a aprendizaxe dos estudantes” dun xeito que os docentes dispoñamos dun documento breve e práctico que nos permita lembrar permanentemente algúns principios básicos que debemos ter en conta cando impartimos clase ao noso alumnado.
Aínda que incorporar o pensamento crítico na aula dentro de estratexias de aprendizaxe activa e cooperativa require un desenvolvemento serio e a longo prazo, non imos necesitar sufrir nin realizar grandes esforzos para lograr cambios importantes na nosa maneira de ensinar. Hai moitas estratexias simples, directas e eficaces, que poden implementarse de maneira inmediata e con resultados moi positivos. A continuación temos unha mostra desta metodoloxía. Son estratexias eficaces e útiles, porque cada unha constitúe unha forma de lograr que o alumnado pense activamente no que está a aprender. Con cada unha delas, a responsabilidade de aprender transfírese do mestre ao estudante. Estas estratexias suxiren maneiras de acadar que o alumnado, e non o profesorado, faga o traballo necesario para aprender. Polo xeral, cando as/os estudantes enfróntanse a dificultades que non poden resolver ou non entenden, ou que se supón que deben entender, si é que están a traballar con outras persoas, poden corrixirse entre elas mesmas os malentendidos e lograr un progreso maior nas tarefas. Cando a unha persoa non lle sae, pode que outra teña a idea precisa que permita encamiñar novamente as cousas. O anterior posibilita que o alumnado se responsabilice en maior medida da súa propia aprendizaxe. Co tempo, comezan a adoitar con éxito as estratexias que os seus compañeiros utilizan e aprenden a se enfrontar as preguntas críticas que lles formulan aqueles/as que son da súa idade e teñen os seus (ou parecidos) ou parecidos problemas e inquedanzas.
Así pois, as 27 suxestións seguintes ou “estratexias de ensino” dannos ideas para iniciar o proceso de permitir ao noso alumnado pensar (reflexionar) sobre os contidos que se espera que comprendan, aprender a usar o que aprenden e tamén a utilizar o poder das súas propias mentes para “comprender as cousas”.
Imos ver as cinco primeiras:
1) Fagamos preguntas en primeiro lugar para estimular a súa curiosidade.
Si o noso alumnado quere saber algo, ben sexa porque sinte curiosidade ou porque pensan que lles pode ser útil na súa vida diaria, estarán máis motivados a aprendelo.
2) Utilicemos preguntas guía.
Estas preguntas deben facerse para cada tarefa, conferencia ou presentación audiovisual. As preguntas motivan ao noso alumnado. Por exemplo, nunha clase para aprender anatomía humana ou bioloxía, antes que coller o libro de texto para estudar o corazón, faríamos á clase as preguntas guía. a) Que é unha válvula? b) Cal é a diferenza entre unha vea e unha arteria? c) Que é colesterol? Por que ter niveis de colesterol elevados é perigoso para a saúde dunha persoa? Etc.
3) Apliquemos probas curtas de cinco minutos ao comezo de cada clase.
Estas probas poden conter uns cantos ítems de selección múltiple ou de verdadeiro e falso, derivados das preguntas guía. Estas probas curtas motivan ao estudante a repasar as súas notas de clase e manterse ao día nas tarefas asignadas.
4) Utilicemos presentacións e medios multimedia.
Estes medios facilitan a asimilación e retención do material e están moi próximos á vida real do noso alumnado.
5) Simultaneamente co ensino da materia, ensinemos principios de pensamento crítico.
Utilicemos os materiais como apoio concreto para desenvover o pensamento crítico. Por exemplo, ao falar da Guerra Civil pedir ao alumnado que comparen o punto de vista dos dous bandos de maneira imparcial. As seguintes preguntas guía poderíanse utilizar para lograr que os estudantes pensen máis profunda e críticamente sobre a tarefa asignada: a) Cal foi o propósito do alzamento militar? b) Cal era o goberno democrático que tiña España? c) Canto durou a guerra? d) Cales foron as consecuencias inmediatas e a longo prazo da guerra? Etc. As preguntas das probas ou exames posteriores débense basear sempre nestas preguntas guía para asegurar que o alumnado teña pensado e reflexionado sobre elas e, quizais, até as teñan discutido fóra do instituto. Durante este tipo de clase, o alumnado aprenderá elementos de razoamento ademais de historia de España. Tamén aprenderán, ademais, algúns elementos de como pensar imparcial e obxectivamente sobre os acontecementos e feitos históricos.
6) Fomentemos que o noso alumnado se coñeza.
Nos primeiros día de clase, poñer ao alumnado en parellas e pedir que cada un pregunte ao seu compañeiro/a acerca de onde vén, cales son algúns dos seus intereses, pasatempos e opinións e incluso pecirlles que tomen notas para facilitar a memorización da información. Logo, cada persoa presenta á súa parella ao resto da clase. Deste xeito o alumnado vaise coñecer dende o comezo. Isto ademais de romper o xeo facilitará a comunicación entre eles cando se organicen en grupos pequenos. Tamén constitúe un exercicio efectivo para probar se escoitan con atención.
7) Escribamos os nomes de todo o alumnado en cartóns e preguntemos a todos, non soamente aos voluntarios.
Sabemos que cando facemos preguntas á clase, sempre queren responder os mesmos. Se miramos ao resto da clase e escollemos os menos activos e lle facemos unha pregunta, van sentir que queremos amosar o ignorantes que son, e en consecuencia, vanse sentir mal. Para evitar estas situacións podemos escribir os nomes de todo o alumnado nuns cartóns, misturalas e escoller un cartón ao azar para facer a pregunta. Deste xeito, toda a clase porá máis atención a todas as preguntas por si lles toca respostar. Esta técnica sinxela evita o problema común de que catro ou cinco estudantes monopolicen sempre as discusións e as clases. Tamén permite compartir unha variedade máis ampla de reflexións ou de puntos de vista do alumnado e mantén a clase máis alerta.
CONTINUARÁ...
ABP
A Aprendizaxe Baseada en Proxectos (ABP) non é algo novo como moita xente poida pensar. Sempre existiron/existen temas que enganchan ao alumnado en torno a eles, que o motivan e que satisfacen a súa curiosidade e os seus intereses mediante a exploración e profundización neles.O mellor vai ser sempre que o tema a traballar sexa escollido polo propio alumnado, aínda que o profesorado pode e debe guiar esta escolla. O punto forte é que o alumnado o atope divertido, motivante e o vexa coma un reto xa que eles teñen realemnte un papel activo na elección do proxecto e na súa planificación, execución e avaliación. Algúns eixos básicos desta metodoloxía de traballo son que estea centrado e dirixido polo alumnado, sempre coa guía do profesorado, e que aprendan facendo. O proxecto escollido terá unha fase inicial de motivación cara o traballo, o desenvolvemento propiamente dito do mesmo coas distintas actividades e unha fase final coa exposición do trabllo e a súa avaliación. O tema escollido vai ser significativo para o alumnado e moi vinculado coa súa vida o que fará que se “enganchen” pola súa cercanía e cotidianidade (o contrario do que pasa cos libros de texto alonxados da realidade). Este traballo por proxectos inclúe en sí mesmo un proceso de investigación con profundización no contido e vai ser determinante a filtraxe de información coa axuda do profesorado ata que o alumnado aprenda pouco a pouco a facelo por sí mesmo. No ABP o desenvolvemento de competencias é máis importante que a memorización de contidos e aprendemos facendo aínda que o profesorado teña o reto de relacionar o proxecto no que estamos a traballar co currículo do curso en cuestión por mor da lexislación vixente
. Sempre o traballo en grupo colaborativo é determinante e aproveita os puntos fortes de cada persoa concluíndo nun producto final tanxible e determinado no que interveñen os distintos tipos de intelixencia utilizados nos poemas, ensaios, esculturas, experimentos, presentación ou o que sexa que será amosado e presentado fronte a unha audiencia que vai avaliar este traballo desenvolvido. Compartir o proxecto cos demais permite amosar o que temos aprendido e obter un feedback inmediato. A execución diante da xente vai ser un elemento moi motivador no que tamén aprendemos moitas estratexias sexa isto nunha exposición nos corredores do centro, nunha presentación oral ou na realización dun video. Vai permitir ao alumnado avaliarse a sí mesmos e reflexionar sobre a súa aprendizaxe coa utilización de rúbricas, en moitos casos deseñadas polo propio grupo de traballo coa axuda do profesorado. Este proceso de autoavaliación vai ser determinante no desenvolvemento dun pensamento crítico e reflexivo sobre as aprendizaxes conseguidas que, a xulgar pola reiteración coa que é comentado a cotío nos centros de ensino, parece ser un obxectivo chave a conseguir na educación do século XXI.
Traballo en grupos
Exercicio físico e benestar psicolóxico
Fai moitos anos que lle pregunto ao meu alumnado, tamén as súas familias, si é que fan actividade física con continuidade. Sempre o considerei determinante, xunto coa nutrición e o descanso, para o desenvolvemento físico e psicolóxico e parece que a día de hoxe non quedan moitas dúbidas da relación estreita e beneficiosa entre exercicio regular e a mellora física xeral. Pero indo máis aló, nos últimos tempos, os datos de diversos traballos de investigación moi serios permiten concluir que o noso benestar psicolóxico, a nosa saúde mental, está claramente asociada tamén a actividade fisica feita con continuidade. As persoas que fan exercicio físico regularmente se perciben e son percibidas coma máis saudables, con menor estrés e teñen un mellor estado de ánimo, en xeral, que aquelas persoas que non fan actividade ningunha. Estudos feitos en España e Portugal pola Universidade de Granada, por exemplo, determinaron que a xente que fai exercicio físico ten niveis máis baixos de tristura, ansiedade ou fatiga mental. Isto ven confirmar que a actividade física, feita sempre con asiduidade, regula positivamente os “niveis” de ansiedade e depresión e incide moi beneficiosamente sobre as emocións, en xeral, contribuindo ao benestar psicolóxico das persoas. Tamén outra serie de estudos nas últimas datas, suxiren especificamente a relación causal entre actividade física e reducción da sintomatoloxía depresiva (Lawlor e Hopker 2001) e parece ser que na mesma liña acontece coa reducción da ansiedade. E non hai moitas excusas, xa que máis que o tipo de actividade física, o relevante realmente parece ser é o tempo semanal adicado a facer exercicio físico. Non importa si unha persoa traballa no campo, xoga ao fútbol ou vai nadar, o importante é que fagamos exercicio regularmente! Hoxe xa falamos tamén, alomenos os profesionais da saúde mental, da actividade física cunha clara finalidade terapéutica no control dalgúns trastornos psicolóxicos (xa citamos os casos da ansiedade ou a depresión) e tamén que é un elemento fundamental na promoción das emocións positivas. A actividade física é fundamental así na educación emocional do noso alumnado e das persoas, en xeral. Por suposto, ninguén dubida tampouco da grande axuda que supón este exercicio físico no tratamento de distintas condicións médicas coma os problemas cardiovasculares, colesterol ou diabetes. Mutrie e Faulkner xa no ano 2004 falaban tamén dos beneficios da actividade física dende un punto de vista comunitario ou social, ademais do individual, xa que un pobo ou comunidade nos que a actividade física sexa vista coma unha norma social pode ser moito máis san e ter unha mellor calidade e máis esperanza de vida. Neste sentido quero apuntar tamén, para finalizar, a repercusión tan positiva do exercicio físico regular en indicadores de saúde xeral como son o optimismo, a autoestima, o axuste interpersoal, o funcionamento laboral e a capacidade, en xeral, de disfrutar da vida vivindo en armonía co noso medio ambiente.